تايلاندنىڭ سابىق پارلامېنت ئەزاسى كاننەۋى سۇئېبساڭ ئېلان قىلغان خەتلەر، بۇ دۆلەتتە تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ خىتايغا قايتۇرۇلۇشتىن قانچىلىك قورقىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. سۇئېبساڭ 2022-يىلى ۋە 2026-يىلى يېزىلغان ئىككى خەتنى ئائىلىلەردىن تاپشۇرۇۋالغانلىقىنى، ئۇلارنى جامائەتچىلىك بىلەن ئورتاقلىشىشقا رۇخسەت قىلىنغانلىقىنى بىلدۈردى.

«نەزەربەندتە قېلىشقا تەييارمەن»

2026-يىلىدىكى خەتنىڭ ئوقۇغىلى بولىدىغان قىسمىدا، خەت ئىگىسى كىشىلىك ھوقۇق ساھەسىدە ئىشلەيدىغان بىر ئايالنىڭ ئۆزىگە، ئەگەر خىتايغا قايتىشنى خالىمىسا كۆچمەنلەر نەزەربەندخانىسىدا ئۇزۇن ۋاقىت قالىدىغانلىقىنى ئېيتقانلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئۇ بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىغاندا ناھايىتى قايغۇرغانلىقىنى تىلغا ئېلىپ، بەرگەن جاۋابىنى مۇنداق يازىدۇ:

«نەزەربەندتە قېلىشقا تەييارمەن. لېكىن خىتايغا قايتىپ كېتىشنى خالىمايمەن.»

تايلاندتا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان بىر ئۇيغۇرنىڭ ئىنگىلىزچە قولدا يازغان خېتى؛ كىملىك ئۇچۇرلىرى قارا باند بىلەن يېپىلغان
كاننەۋى سۇئېبساڭ ئورتاقلاشقان 2026-يىلىدىكى خەت. يازغۇچىنىڭ كىملىك ئۇچۇرلىرى يوشۇرۇلغان.

خەتتە ئەركىنلىككە ئېرىشەلەيدىغان ياكى ئېرىشەلمەيدىغانلىقىنى بىلمەيدىغانلىقىنىمۇ بايان قىلغان خەت ئىگىسىنىڭ كىملىك ئۇچۇرلىرى ئېلان قىلىنغان رەسىمدە قارىلىۋېتىلگەن.

ئەپۇدىن كېيىنمۇ تۇتۇپ تۇرۇلماقتا

2014-يىلى مارتتا تايلاندتا تۇتۇلغان ئىككى ئۇيغۇر، 2020-يىلى كۆچمەنلەر نەزەربەندخانىسىدىن قېچىش ئۇرۇنۇشىغا مۇناسىۋەتلىك جىنايەتلەر بىلەن جازالانغانىدى. ئۇلار پادىشاھلىق ئەپۇسىدىن بەھرىمەن بولغاندىن كېيىن، 2026-يىلى 21-ئۆكتەبىر بانگكوكتىكى سۇئان پلۇ كۆچمەنلەر نەزەربەندخانىسىغا ئېلىپ بېرىلدى.

فرانسىيە ئاخبارات ئاگېنتلىقى (AFP) غا سۆز قىلغان تايلاند كۆچمەنلەر ئىدارىسىنىڭ بىر ئەمەلدارى، ئىككەيلەننىڭ قايسى دۆلەتكە ئەۋەتىلىدىغانلىقىنىڭ ھۆكۈمەتنىڭ قارارىغا باغلىق ئىكەنلىكىنى، خىتاي ياكى باشقا بىر دۆلەتنىڭ ئويلىشىلىۋاتقانلىقىنى ئېيتتى.

ئادۋوكاتلارنىڭ كۆرۈشۈش تەلىپى ئورۇنلانمىدى

كۆزەتنىڭ 30-ئۆكتەبىردىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، ئادۋوكاتلار ۋە تايلاند دۆلەتلىك كىشىلىك ھوقۇق كومىتېتىنىڭ يۆتكەلگەندىن كېيىنكى كۆرۈشۈش تەلەپلىرى ئورۇنلانمىغان. «Peace Rights Foundation» نىڭ پروگرامما مۇدىرى كرىتتاپورن سېمسانتاد، تەلەپلەرنىڭ يۇقىرى ئورگانلارغا يەتكۈزۈلگەنلىكىنى، ئەمما جاۋاب بېرىلمىگەنلىكىنى سۆزلەپ بەردى.

Khaosod English نەقىل كەلتۈرگەن 31-ئۆكتەبىردىكى ئورتاق باياناتتا بولسا، تايلاندتىكى ئۈچ پۇقرالار جەمئىيىتى تورى ئىككەيلەننىڭ خىتايغا قايتىشقا قوشۇلمىغانلىقىنى ۋە ئۈچىنچى بىر دۆلەتكە ئورۇنلىشىشنى خالايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

ئىلگىرى قايتۇرۇلغان 40 ئۇيغۇرنىڭ تەقدىرى نامەلۇم

ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان چېگرا ھالقىغان باستۇرۇش ۋە مەجبۇرىي يۇرتىدىن ئايرىلىش ئەھۋاللىرىنى خاتىرىلەيدىغان Wild Pigeon Collective، تايلاندنىڭ 2025-يىلى 27-فېۋرال خىتايغا مەجبۇرىي قايتۇرغان 40 ئۇيغۇر ئەردىن بىر يىلدىن كېيىنمۇ ھېچقانداق خەۋەر ئېلىنمىغانلىقىنى بايان قىلغانىدى.